Przemoc wobec zwierząt a przemoc domowa

Wielu ludzi nie zdaje sobie sprawy z tego, że krzywdzi zwierzęta. Czasem wynika to z niewiedzy, czasem z powielania mitów na temat wychowania i szkolenia psów. Tymczasem przemoc wobec zwierząt to nie tylko problem etyczny i prawny — coraz więcej badań pokazuje, że może być ona sygnałem ostrzegawczym o przemocy wobec ludzi. W artykule przedstawiamy najważniejsze naukowe dowody na istnienie tego związku, opisujemy programy prewencyjne oraz zwracamy uwagę na rolę edukacji w zapobieganiu nieświadomemu krzywdzeniu zwierząt.

Przemoc wobec zwierząt a przemoc domowa — co mówią badania?

Badania pokazują, że przemoc wobec zwierząt często współwystępuje z przemocą domową:

Ascione (1998): w ponad 60 % rodzin dotkniętych przemocą domową dochodzi również do okrucieństwa wobec zwierząt.
Flynn (2000): mężczyźni stosujący przemoc wobec partnerki ponad dwukrotnie częściej przyznają się do znęcania nad zwierzętami.
DeGue & DiLillo (2009): 45 % ofiar przemocy domowej deklaruje, że partner znęcał się nad pupilem.

Psychologiczne podłoże przemocy wobec zwierząt i ludzi

Tallichet & Hensley (2004): dzieci, które znęcały się nad zwierzętami, są czterokrotnie bardziej narażone na popełnianie brutalnych czynów w dorosłości.
Hensley & Tallichet (2009): niemal 40 % sprawców ciężkich przestępstw wobec ludzi miało w przeszłości historię okrucieństwa wobec zwierząt.
Kellert & Felthous (1985): okrucieństwo wobec zwierząt w dzieciństwie jest jednym z najlepszych predyktorów późniejszej przestępczości.

Nieświadoma przemoc: brak wiedzy i błędne przekonania

Przestarzałe metody tzw. dominacyjne — to wciąż popularne mity. Choć opiekun nie zawsze ma złe intencje, skutkiem są stres, zaburzenia behawioralne i agresja psa. Dlatego tak ważna jest edukacja: ucząc się na kursie trenera psów lub kursie zoopsychologa w Silva Lupus, można zrozumieć mechanizmy behawioralne i emocjonalne zwierzęcia, unikając nieintencjonalnej przemocy. Nasi absolwenci przekazują potem dalej zdobytą wiedzę, krok po kroku zwiększając świadomość społeczną na temat potrzeb psów, tym samym zwiększając czujność otoczenia na wszelkie przypadki patologicznych zachowań.

Programy prewencyjne: jak społeczeństwo może reagować?

First Strike Campaign (American Humane Association) — zwiększa świadomość o związku przemocy wobec zwierząt i ludzi, promując wczesną interwencję po wykryciu okrucieństwa wobec zwierząt.
The Link (National Link Coalition) — łączy dane służb ochrony zwierząt, policji i opieki społecznej, aby wykrycie przemocy w jednej grupie domowników uruchamiało ochronę pozostałych.

Przemoc wobec dzieci — zwierzęta jako sygnał wczesnego ostrzegania

Badania wskazują, że w domach, w których dochodzi do przemocy wobec dzieci, okrucieństwo wobec zwierząt pojawia się zaskakująco często i zwykle o kilka miesięcy – a nawet lat – wyprzedza eskalację przemocy wobec najmłodszych domowników.

DeViney, Dickert & Lockwood (1983): w 88 % badanych rodzin zgłoszonych za ciężkie pobicie dziecka stwierdzono wcześniejsze przypadki znęcania się nad zwierzętami.
Ascione, Weber & Wood (1997): blisko 60 % dzieci mieszkających w schroniskach dla ofiar przemocy widziało, jak ich zwierzę było ranione lub zabijane przez sprawcę.
Currie (2006): młodzież narażona na domową przemoc pięć razy częściej przyznaje się do własnych aktów okrucieństwa wobec zwierząt.

W wielu dramatycznych sprawach – takich jak sprawy Victorii Climbié (Wielka Brytania, 2000) czy Petera Connelly („Baby P”) (2007) – sąsiedzi zeznawali, że słyszeli krzyki oraz odgłosy bicia zwierząt, zanim doszło do śmiertelnego pobicia dziecka. Podobne wnioski wypływają z przeglądu sądowo‑weterynaryjnego Munro & Thrusfield (2001), którzy opisują przypadki „battered pets and persons”, gdzie liczne obrażenia psów i kotów stanowiły „sygnał dymny” ciężkiej przemocy wobec dzieci.

Wniosek praktyczny: kiedy lekarz weterynarii, groomer lub sąsiad zauważa powtarzające się urazy u zwierzęcia, warto zadać pytanie o bezpieczeństwo wszystkich domowników – zwłaszcza dzieci. Zwierzę może być „pierwszym posłańcem” alarmującym o tragedii, zanim dojdzie do nieodwracalnych skutków.

Edukacja humanitarna dzieci — inwestycja w empatię

Ascione & Weber (1996): 6‑tygodniowy program „Kindness to Animals” zwiększył wyniki w kwestionariuszu empatii o 12 %.
Faver & Strand (2003): udział uczniów w projektach opieki nad zwierzętami obniżył agresję rówieśniczą o 30 %.
Daly & Suggs (2010): dzieci objęte edukacją humanitarną częściej zgłaszają podejrzenie okrucieństwa i są bardziej skłonne szukać pomocy w przypadku przemocy domowej.

Edukacja humanitarna działa jak „szczepionka” przeciwko zobojętnieniu na krzywdę — zarówno cudzą, jak i własną.

Edukacja to klucz do zapobiegania przemocy

Związek przemocy wobec zwierząt i przemocy wobec ludzi jest potwierdzony licznymi badaniami. Wczesna edukacja humanitarna, interdyscyplinarne programy prewencyjne i profesjonalne szkolenia dla zoobranży (np. kurs zoopsycholog, kurs trener psów) tworzą system ochrony, który wygrywa z przemocą, zanim ta eskaluje.

Źródła:

Ascione, F.R. (1998). Journal of Emotional Abuse.
Ascione, F.R., & Weber, C. (1996). Journal of Research in Childhood Education.
Daly, B., & Suggs, S. (2010). Journal of Applied Developmental Psychology.
DeGue, S., & DiLillo, D. (2009). Journal of Interpersonal Violence.
Faver, C.A., & Strand, E. (2003). Journal of Emotional Abuse.
Flynn, C.P. (2000). Violence Against Women.
Hensley, C., & Tallichet, S.E. (2009). Journal of Interpersonal Violence.
Kellert, S.R., & Felthous, A.R. (1985). Human Relations.
Tallichet, S.E., & Hensley, C. (2004). Aggression and Violent Behavior.
American Humane Association – First Strike Campaign.
National Link Coalition – The Link Between Animal Abuse and Human Violence